شمس الدين حافظ
74
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى )
به سياهى به كار مىبرند نه دربارهء گل و در زبان عرب به كار نرفته و در زبان فارسى نيز در المعجم اشتباه كاتب . . . بوده . . . اما گل خيرى از انواع گل سرخ نيست كه آن را استاد خانلرى ، خمرى و به زعم خود گل سرخ پنداشتهاند . گل خيرى ، گل خطمى است . . . گل خمرى اشتباه است و گل حمرى صحيح است . . . در شعر منوچهرى و حافظ . . . آمده ، در زبان عرب هم واژهاى صحيح و به معنى سرخ مطلق است . . . حمرى با ضمّ است . . . بنابراين گل حمرى يعنى گل سرخ . . . كه معشوق بلبل است و بلبل از شكفتن آن ، سرمست گرديده . . . از آنجا كه آقاى دكتر خانلرى مرقوم داشتهاند : « . . . اصل اين كلمه در شعر حافظ خمرى است » ! ، ايشان . . . يقين فرمايند كه اين واژهء عربى در شعر حافظ « حمرى » است ، نه « خمرى » ! . . . ( دكتر ركن الدين ، همايونفرخ - ديوان شاعر ساحر خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى - نسخهء مورخ 805 هجرى قمرى - چاپ اول : 1371 صفحات هشتاد و دو ، و هشتاد و سه « پيش گفتار » . ب - شكفته شد گل حمرى . . . ( نسخهء خطى سال 813 ه . ق . احمد مهران ) صفحات 27 مقدمه و 35 جامع نسخ حافظ از انتشارات دانشگاه [ شيراز ] . ج - شكفته شد گل حمرى . . . ( غزلهاى خواجه حافظ شيرازى - به تصحيح پرويز ناتل خانلرى - « . . . بيست و دو سه سال پس از مرگ حافظ . . . كتابت شده . » - چاپ سوم : 1367 ه . ش . تهران ، انتشارات معين ، ص 24 مقدمه ( - چند كلمه ) و ص 72 غزلهاى خواجه . . . د - « گل حمرى ( گياهشناسى ) گل سرخ . » نقل از : « فرهنگ فارسى » دكتر محمد معين - مجلد سوم ، ص 3342 ، سطر 15 - تهران 1364 مؤسسهء انتشارات امير كبير . ه - گل حمرى : گل سرخ . . . ( آنندراج ، لغتنامهء دهخدا ) . و - در بيش از نود درصد ديوانهاى خطى و چاپى حافظ :